The Duel, Heath vs Wilson

Mae Harold Wilson ac Edward Heath yn ddau ddyn gwahanol iawn ac nid yw’r naill na’r llall ohonynt wedi cael llawer iawn o sylw mewn hanes, ond nhw oedd cewri gwleidyddol y cyfnod pan newidiodd Prydain am byth. Am ddeng mlynedd, buon nhw’n wynebu ei gilydd yn Nhŷ’r Cyffredin, ac yn cyfnewid lle i mewn ac allan o Rif Deg. Buon nhw’n brwydro mewn pedwar etholiad cyffredinol, yr oedd tri ohonynt ymhlith etholiadau mwyaf cyffrous y ganrif. Roedden nhw’n hollol wahanol ac yn ddirmygus at ei gilydd, ond eto’n debyg iawn o ran cymeriad.

Roedd y naill a’r llall yn addo chwyldro o feritocratiaeth a dynamiaeth yn yr economi a’r gymdeithas Brydeinig. Methodd y ddau ohonynt yn gyfan gwbl, ond gyda’i gilydd, buon nhw’n llywyddu dros ddegawd a ailddiffiniodd y genedl: daeth grym byd-eang Prydain i ben ac ymunodd ag Ewrop; dinistriwyd y consensws ôl-ryfel yr oedd y naill a’r llall ohonynt yn credu ynddo; ganwyd Thatcheriaeth a Llafur Newydd. Roedd y wlad a adawyd ar ôl ganddynt yn hollol wahanol i’r wlad y gwnaethon nhw ei hetifeddu – a’r un yr oeddent wedi ei haddo.

  • Blwyddyn: 2011