Tryweryn: 50 Years On

Yr hanesydd ac awdur Dr Wyn Thomas sy’n ymwneud â’r stori tu ôl i’r argae yn Nhryweryn, a agorodd yn swyddogol ar yr 21ain o Hydref 1965.

Trwy Fesur yr Aelodau Preifat, cafodd Corfforaeth Lerpwl ganiatâd i foddi pentref Capel Celyn i greu cyflenwad dŵr ychwanegol i Lerpwl. Yn ystod y cyfnod hwn, roedd teimladau cryf yng Nghymru a phobl yn bloeddio ‘hands off our land’. Roedd yn fater gwleidyddol, ac er na wnaeth unrhywun o’r 36 aelod Seneddol o Gymru bleidleisio o blaid y Bil, mi basiwyd y cynnig. Yn 2005, ymddiheurodd Cyngor Lerpwl am y ffordd y gwnaethant drin y mater.

Bydd y rhaglen yn adrodd y stori ac yn cyfweld, ymhlith eraill, yr Arglwydd Peter Brooke – ei dad, y diweddar Henry Brooke, oedd yn Weinidog ar Gymru yn ystod y cyfnod hwn ac a lywiodd y Mesur Preifat drwy’r Senedd.

Mae stori Tryweryn yn parhau i fod yn fater pwysig a dadleuol iawn yng Nghymru. Ond mae ffaith a chwedl wedi cydblethu, ac felly mae angen dweud rhai gwirioneddau.

  • Cleient: BBC ONE Wales
  • Blwyddyn: 2015
  • Cyfarwyddwr: W Dyfrig Davies
  • Cynhyrchydd: W Dyfrig Davies